Twentse weerspreuken.

Jarenlang had ik deze Twentse weerspreuken al in de computer staan. Of ze allemaal in de goede Twentse taal  zijn geschreven daar zet ik een groot vraagteken bij. Verschillende keren heb ik op deze site een oproep geplaatst dat een deskundige in de Twentse taal ze eens wilde nakijken. Veel reacties heb ik hier niet op ontvangen. Met een van de mensen met wie ik er wel contact over heb gehad die schreef mij, dat elke tien km die je aflegt in Twente het weer anders wordt gesproken. Dit ben ik helemaal met deze schrijver eens. Als ergens in goed Twents wordt gecommuniceerd dan is het wel in de Twentse klootschietersport  Dit heb ik uit ervaring, omdat ik al  ruim 60 jaar  zondagsmorgens over de klootschietersbanen zwerf.

      Januari
: Louwmaand.

  1. Al vreest in januari de stenen uut de groond , dan is t veur de boeren nog gezond.
  2. As de dagen lengen , gaot de nachten strengen.
  3. At in januari de muggen danst , mot de boer naor t voer kieken.
  4. Een verdreugden boer steet weer op , maor versaopen boer niet.
  5. Is januari nat , dan blif de schure lg ok t vat.
  6. In januari vlle regen en weinig snee , duut t laand en de boeren wee.
  7. Snee in t sliek , gif ies op den diek.
  8. Sint - Antoon schone en helder , vult t vaten ok de kelder.
  9. Januari dreug, koold en helder, Boer maakt ruumte in oew n kelder.

           Februari: Sprokkelmaand

  1. Ak zo stark wazze as mien breur Jan , dan liet alle osse de heurne van de kop vriezen, zei februaar.
  2. Als St. Pieter sijne Stoel plant , dan commen d'oijevaers weer in 't land.
  3. Boezewind en jachtsnee , breg de kolte winter mee.
  4. Dits de dach van Sinte Matthijs, up desen dach, des zyt wys , so comt de soeten lente in , die es des somers broederkin.
  5. Al is de sprokkel nog zo snel , hee hef zien dree zommerse dagen wel.
  6. As het vrs inde nacht van Sint- Pieter , dan vrs nog veertien dagen lang.
  7. As in februari de katte in de zunne lig , dan lig e in meert bi-j t vuur.
  8. Donder deur de kale tek , aan wind en raegen gin gebrek.
  9. Donder in t dorre hout , gif  n veurjaor nat en kold.
  10. Februari mist , heuj in de kist.
  11. Gif den sprokkel de winter niet , lig e veur paosen in t verschiet.
  12. Lechmessen helder en klaor , trek ow pette maor aover t oor.
  13. Lechtmessen donker , de boer e jonker.
  14. Lechtmessen klaor , en good iemenjoor.
  15. Sint- Peter legt de brugge , of hi-j brek de brugge.
  16. Sint Pieter helder en klaor , gif n goed iemenjaor.
  17. t Is Gods weer en Gods wille, gaot ter deur en holt ow stille.

         Meert: Lentemaand.

  1. At de sleedeurne begint te koppen , moj de hansen nog weer stoppen.
  2. Dee grote bonen wil aeten , mot meert niet vergaeten
  3. Unne dreuge mert , is gold wert.
  4. Een inholdende meert , is gold weerd.
  5. Een vlo in meert , is ,n daalder weerd.
  6. Meert n grsken , april n msken.
  7. Maarte, maarte , wat hebt ge een vuile staarte.
  8. Meertengriesd kriej niet op de balken , en septembergres niet dreuge.
  9. Waor met Sint- Gories de wind steet , blif e staon tt an de langste dag.
  10. Smoor te maerte , is vloed te meie.
  11. As 't sneit in meert, dreagt wie veurt zommer nog vl hoolt noarn heerd.
  12. Zoo 't Asgoonsdag is, is 't op Poasken gewis.
  13. As de kat krolt in meert, Blif genn oaln kater nog bin heerd.
  14. Onweer in het kale hoolt, Breg  vuurjoar nat en koold!

             April: Grasmaand

  1. Al bls de wind ok nog zo vel , och , deur de tied bedaart e wel.                                           
  2. April kold en nat , breg botter in vat.
  3. As Jezus int graf bevrus , vrus t zes waeken lang.
  4. Een dreugen april , is niet de boer zien wil, maor  n aprilsen raegen , daor is m vlle an gelaegen.
  5. Hef april n witten hood , kump gewis gin aovervlood.
  6. Kump april met mooie dagen , dan kan mei de laste dragen.
  7. Laot t weer wat t wil , maor trek gin bostrok  uut vr april.
  8. Met Sint- Jurjen mag de boer t leste de hansken (wanten ) stoppen.
  9. Sint - Jurjen is zelden zo good , of hee gif toenstaken (tuinstaak) n witten hood.
  10. Zo de wind in de paosnacht steet , steet e met kasmis nog.
  11. Al hef ok April mangs wittn hood, Leu klaagt mr nich, dan koompt wa good.
  12. Hoal (droog en schraal) weer in meert, En een nattn April, dan  hef nen boer de grtste wil!
  13. Nen dreug'n meert en nen nat'n april, is de boer zien'n wil

            Mei: Bloeimaand

  1. Aovenddauw en zunne in mei , vrachte  heuj kriej uut de wei.
  2. At n Olden Mei zich ne kraeje in de rogge kan verbargen , dan  wodt ze wel good.
  3. Gin mei zo klaor , of i-j kriegt wel giezel achter t oor.
  4. In de almenak vin ie de waorheid Gartjan , de krante en t wearglas bedrug alleman.
  5. Meivloed , duut t hele jaor goed.
  6. Nao zon gelpen bujje in mei , kj t gres heuren grujen.
  7. Op den Olden Mei krig de rogge oorne
  8. Op den viefden mei door kump t an , veur t hele jaor wet i-jder van
  9. Pancraas, Servaas en Bonifaas , geeft vorst en ies helaas.
  10. Plant ie boeskool in mei , dan krie j keule as een ei.
  11. Plant ie boeskool met Sint Jan , dan kriej keule as n wan.
  12. Wie kabbes pot in mei , krig keule as n ei. ( kabbes een soort kool ?)

              Juni: Zomermaand 

  1. At n koekoek rp nao Sint-Jan , kump der duurte an.
  2. Heur i-j t in juni donderen en kraken , dan doot de boeren goeie zaken.
  3. Met Sint- Piet veranderd de tied , dan geet t blad op de konte staon .
  4. Aj andievie wilt aeten , mo j Sint-Jan niet vergaeten.
  5. As t raegent op Sint-Jan , raegent t veertig dagen vedan .
  6. Maor is t dreug op Sint Jan , dan slt den eersten maejer an.
  7. Veur Sint- Jan maeejt alleman , nao Sint-Jan wie haren kan
  8. Zo de eerste schoers trekt , trekt ze den helen zomer.
  9. At de linde ls is met Sint Jan , (bloeit) is de rogge met Sint- Jaopik riepe (25 juli)
  10. t Vuurjoar lig wier achter oons, t zommer deent zich an.

  .              Juli: Hooimaand

  1. At t den eersten hondsdag lekt , lekt ze allemaole.
  2. Een boer past t van alle kanten , reagent t heuj , dan wast de planten.
  3. Een Natten Margriet , gif zes wekken verdriet.
  4. Honds dagen helder ,dat breg wat in de kelder.
  5. Is Sint - Jaopik hel en warm , dan bevrsmat kasmis rieke en arm.
  6. Lp de wind de zonne nao , waest dan met t heuj streuen wat drao.
  7. Met Sint - Jaopik en Sinte -Anne , is het korenin schure en wanne,
  8. Raegen met pisgriet , gif zes wekken vredriet.
  9. Zint de julidage heller en kloar, gef vuur brger, n heel good joar.

              Augustus: Vakantiemaand

  1. At de rogge is gemaejd , dan wodt de knollen weer  ezaejd.
  2. Dee knollen wil etten , mot Laurens niet vergetten.
  3. I-j hebt mer twee maonden in t jaor dat t niet vrus.
  4. Krup de dauw al vrog op t land , margen gif t zonnebrand.
  5. Sint - Laurens helder en klaor , vlle appels van t jaer.
  6. Sint - Laurens wind , mek de boekweite blind.

                September: Herfstmaand

    1. At t in september dondert in t holt , met kasmis de snee met heupe vlt.
    2. Krimpende wind en uutgaonde vrouwen , bunt niet te vertrouwen. 
    3. Septemberregen , kump niet ongelaegen.
    4. Trekt veur Michiel de veugele niet , gin winter is nog in t verschiet.
    5. Valt de eikels veur Michiel , sni-jt den winter deur lief en ziel.
    6. Mooi weer op Maria geboort (8sept.) Dat geet nog acht wekke zo voort)

Oktober: Wijnmaand

      1.      De zomer is gauw bekekken , de veugele gaot weer an t trekken.
2.      Een warmen oktober , n kolden februaar.
3.      Gelukkig dat het water raegent , en gin olde wieve.
4.      Oktoberweer kump is meert terugge.
5.      Vlle ntten , dan kump der n harden winter.
6.      An vol beum zit a wier gel blad,t zommer heb wij a wier had.

        November: Slachtmaand

  1. At mat Sint  Matten de ganzen op ies staot , mot ze met kasmis deur t sliek gaon.
  2. St. Andries, sprreke piep!
  3. En bonte kraeje mek nog gin winter.
  4. Een Donkere Sint- Matten , n lichten kasmis.
  5. November gries en nat , de streupers gaot op pad.
  6. Sinte Katriene , pak i-j de koo bi-jde liene.
  7. Sinte Katrien , lt vake n witten mantel zien.
  8. November hef mr dettig daagn,  met vaak onwies vol weend en reagenvlaagn.

                 December: Wintermaand

  1. Als t Kindje is geboorn , hebt de reuven (knollen) de smaak verloorn.
  2. As t dondert in de kale tek , aan wind en raegen gin gebrek.Breg december kolde en snee in t land , dan gruuit tkoren zelfs op het land.
  3. Donder deur t kale holt , gif n veurjaor nat en kold.
  4. Grunen kasmis , zooren paosen.
  5. Is t met kasmis nog niet kold , dan gebroekt den winter weinig holt.
  6. Kastmisen in de snee , paosen in de modder.
  7. Met kastmissen in t hfken , met paosen op t stfken.Sinterklaos mek de brugge , of hi-j brek de brugge.
  8. Vlle snee in t olde jaor , vlle heuj in t nieje jaor.
  9. Tweant met Mirrweenter de muggn in   roond, Dan zit de met Poaschen nog vost in de groond.

Johan Effing

26 april 2010

 

 

 


Vakantie in Julianadorp aan zee?
www.strand-poort.nl

Vakantie in Tsjechi?
www.berg-poort.nl